Portfolio en Blog van Henk Oldenziel

Crossmedia en 2.0 journalist met expertise in Nederlandse, Engelse, Franse en Italiaanse producties.

1 sep 2020

Het mysterie van het kerkenkruis

In de 11e eeuw verschenen er in Utrecht vier kerkgebouwen rondom de Domkerk: het fameuze kerkenkruis. Heeft Bisschop Bernold deze met opzet opgetekend, of is het puur toeval?

Toen de Duitse Keizer Koenraad II  tijdens zijn bezoek in Utrecht plotseling overleed, met Pinksteren 1039, werden zijn ingewanden een jaar later door zijn zoon Hendrik III begraven in de Domkerk. Hiermee kreeg de Domstad een nieuw ‘status’ binnen het Duitse keizerrijk: het werd de woonplaats van de ziel en geest van de heilige. Hendrik IIIe schonk de stad land waarmee er geld binnenkwam om met tufsteen, in sobere stijl, kerken te bouwen.

Sommige stemmen beweren dat dit kerkenkruis een toevalstreffer is, later door historici bedacht. Geschriften met de plannen zijn niet terug te vinden in de archieven. Wellicht zijn deze plannen er wel geweest, maar niet bewaard (die plicht bestond nog niet zoals dat vandaag de dag het geval is).

Kerken en kloosters gaven de stad nog meer macht en aanzien. Hendrik III liet in Utrecht vier kapittelkerken (kerken voor de adel) verrijzen, in de vier windstreken rondom de toenmalige Dom van Adelbold (op de plaats van de huidige Domkerk). Men geloofde dat dit de overledene bescherming zou bieden: de Janskerk in het noorden in 1048, De Pieterskerk in het oosten in 1050, de Pauluskerk in het zuiden en de Mariakerk in het westen) vormen, als je op de kaart kijkt, samen een kruis, met de punt naar het oosten, daar waar de zon opkomt.  

Kerken bouw je in gebieden waar mensen wonen en handel plaatsvindt: nederzettingen. De handel concentreerde zich destijds in het gebied Stathe, ten westen van de burcht rondom de Dom van Adelbold (de huidige Steenweg en Buurkerk), en verder aan de noordkant van de huidige Oudegracht en ten oosten van het Ledig Erf (Centraal museum). De Mariakerk bevond zich in de nabijheid van Stathe, rondom de drie andere kerken was er nauwelijks menselijk leven te bespeuren, een niemandsland. Maar de katholieke kerk had destijds grootse plannen met de Domstad, en het was de bedoeling om de grond rondom deze kerken toe te eigenen.

Utrecht is niet de enige stad waar patronen van een kerkenkruis te zien zijn. In andere voormalige machtscentra binnen het Duitse keizerrijk, zoals Paderborn (waar Koenraad met de Dom verbonden was), Bamberg en Hildesheim staan kerken met dezelfde insteek, gebouwd rondom een burcht, oftewel een immuniteit, een heilige plek voor de gelovigen. Dit bevestigt de wil van de machtshebbers om de rooms-katholieke kerk meer uitstraling en gezag te geven.

3 jan 2018

Retour sur 2017

C’est une tradition de longue date dans la famille Oldenziel : à la fin de l’année, les membres de la famille écrivent une ‘lettre de Noël’ aux connaissances et famille aux Pays-Bas, pour raconter ce que qu’ils ont vecu. Voici le texte de votre bloggeur préféré sur l’an 2017,traduit(librement) du néerlandais Lees de volledige post »

3 jan 2018

Terugblik op 2017

Het is sinds jaar en dag een traditie binnen de familie Oldenziel: aan het eind van het jaar wordt er vanuit Zwitserland een Kerstbrief verstuurd naar familie/kennissen in Nederland, waarin elk familielid zijn belevenissen van het jaar vertelt. Hieronder de bijdrage van uw favoriete journalist/blogger, vertaler en gids.   Lees de volledige post »

1 jan 2018

Hoe een kerk werd omgebouwd tot theater

Daar waar in Utrecht verlaten kerken worden omgetoverd tot appartementen,  heeft men het er in Zwitserse La Chaux-de-Fonds een andere functie gegeven : een theater. Lees de volledige post »

1 jan 2018

Comment une église s’est transformé en théâtre

L’abandon de batiments religieux constitue une occasion en or pour d’autres acteurs de la société. Telle l’école de théâtre chaux-de-fonnière Evaprod, qui a fait du Temple des Abeilles un théâtre. Visite. Lees de volledige post »

6 dec 2017

6 december 1992

7 december 1992. Als 13-jarig jongetje ga ik naar school in Zwitserland. Tijdens de les ‘Education civique’ (burgerschaprechten) vraagt de juf: ‘Wat is jullie het meest opgevallen dit weekend?’. Antwoord van de meerderheid: ‘De non aan Europa’. Lees de volledige post »

19 okt 2017

Van rondvaart naar wandeling

Een nieuwe stap in het gidsleven: afgelopen maandag slaagde ik voor mijn examenwandeling bij Toerisme Utrecht.  Lees de volledige post »

19 sep 2017

One day member

Ondanks dat het niet zijn eerste keer is, blijft het spannend. ‘Zou de post zijn aangekomen?’, vraagt mijn Zwitserse vriend Alexandre zich af als we van het station Liverpool richting ons hotel lopen. Het weekend hangt er toch een beetje vanaf.  Lees de volledige post »

1 sep 2017

Quand la montagne inspire l’art nouveau

L’Art nouveau connait de nombreuses facettes : à La Chaux-de-Fonds, il se conjugue en style sapin, utiliser des éléments de la nature dans la décoration. Visite.  Lees de volledige post »

1 sep 2017

Kunst geïnspireerd uit de bergen

Het Zwitserse stadje La Chaux-de-Fonds lijkt simpel opgebouwd: straten die parralel en perpendiculair van elkaar lopen. Maar achter dit vierkante patroon zit een idee : de klokkenindustrie. Ontdek hieronder de geheimen van een op het eerste oog saaie stad.   Lees de volledige post »