Portfolio en Blog van Henk Oldenziel

Crossmedia en 2.0 journalist met expertise in Nederlandse, Engelse, Franse en Italiaanse producties.

17 jun 2010

Reizigers hebben het Maliebaanstation altijd genegeerd

De Tweede Wereldoorlog is voorbij. De perrons van het station Maliebaan liggen er verlaten bij.  Al sinds 1939 wordt het niet meer gebruikt voor personenvervoer.

De Hollandse IJzeren Spoorwegmaatschappij (HIJSM)  heeft het station Maliebaan in de tweede helft van de XIXe eeuw gebouwd, en in 1874 voltooid. Reizigers konden gebruik maken van diensten naar Hilversum en Lunetten.

De architect van het stationsgebouw is A.L. Van Gendt. De architect inspireerde zich op het station van Hilversum (zie foto uit 1874, bron hilversumgoedbekeken.nl), dat hij daarvoor had ontworpen. Het Maliebaanstation werd voor ruim 200.000 guldens een neoclassicistisch gebouw met een hoog middendeel en twee lage vleugels.

De totale breedte van het gebouw is ruim 85 meter. In de grote en hoge hal zijn de loketten voor de plaatsbewijzen en het telegraafkantoor geplaatst. Er tegenover bevindt zich de garderobe. In de linkervleugel zijn de restauratiezaal met keuken en de wachtkamer 3e klasse ondergebracht. In de rechtervleugel bevinden zich opslagruimten voor bagage en goederen.

Het werd in de loop der jaren steeds rustiger op het station. Bewoners van Utrecht-Oost konden sinds 1892 gebruik maken van het station aan de Biltstraat, eveneens gelegen aan de spoorlijn Utrecht – Hilversum. Maar ook dit station ging dicht, omdat na 65 jaar de lijnen naar Utrecht Lunetten – waar de trein naar ‘s Hertogenbosch vertrok -, Hilversum  en Amsterdam werden opgeheven.

Het gebouw heeft voor de oorlog twee verbouwingen ondergaan, allebei ten gunste van het goederenvervoer, dat door de jaren heen de voornaamste taak van het station leek te worden. In 1887 vond de eerste verbouwing plaats, de tweede in 1908, wanneer de gehele zuidvleugel wordt verbouwd tot bergplaats voor bestel- en vrachtgoederen.

Het Maliebaanstation werd in 1939 gesloten voor reizigers. Zij konden slechts nog verloren voorwerpen komen ophalen. De HIJSM en SS (de spoorwegmaatschappij van de Nederlandse Staat) zijn dat jaar gefuseerd tot de N. V. Nederlandse Spoorwegen en het Maliebaanstation werd overbodig gevonden. Reizen naar Amsterdam en Hilversum kon immers ook vanaf Utrecht Centraal.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het door de Duitsers gebruikt om Joden af te voeren naar concentratiekampen. Daarna kwam het leeg te staan.

Het gebouw bleek begin jaren 50’ een ideale locatie voor de collectie van de Nederlandse Spoorwegen. Deze lag sinds 1944 – toen het Rijksmuseum in Amsterdam, waar het toen te bezichtigen was, haar duren moest sluiten – onzichtbaar op een bovenverdieping van het Centraal Station in Amsterdam.

In 1951 wees dr. ir. F. Q. den Hollander, toenmalig president van NS, het in 1939 gesloten Maliebaanstation in Utrecht aan als locatie voor het museum. De collectie kwam op deze manier terug in Utrecht: het NS-hoofdgebouw aan het Moreelsepark was tussen 1935 en 1941 de plaats waar de collectie te bewonderen was. Toen was er geen ruimte meer in het gebouw.

In 1954 opende het museum wederom haar deuren. In 1989 en in 2004 is het gerenoveerd. Het is nu wat het in de goede oude tijd was, met wachtkamers voor eerste- tweede en derde klas.  Wachten hoeft niet meer. Het enige personenvervoer dat nog over de lijn rijdt, zijn de pendeltreinen met museumbezoekers vanaf Utrecht Centraal.

One Comment